De technologische ontwikkelingen volgen elkaar in sneltempo op in de bestelwagensector, vaak gedreven door een lagere uitstoot en meer veiligheid. Een positieve evolutie, maar het vraagt wel de nodige inspanningen. Ook van ombouwers, die af te rekenen krijgen met een lawine van nieuwe technologieën om rekening mee te houden, zoals de GSR-II regelgeving.

De tijd dat de ombouw van bestelwagens nog relatief eenvoudig was – een aantal sterk gespecialiseerde toepassingen buiten beschouwing gelaten – ligt al een tijdje achter ons. Vooral de nieuwe regels rond voertuigveiligheid bezorgen ombouwers vandaag kopzorgen. De door de Europese Unie in het leven geroepen ‘General Safety Regulation’ heeft tot doel om het aantal verkeersdoden te doen dalen door de veiligheid van voertuigen te verhogen. De tweede fase van deze regelgeving, de GSR-II, trad in 2024 in werking voor bestelwagens en omvat vooral een aantal verplichte rijhulptechnologieën zoals onder andere Advanced Emergency Braking, Lane Keeping, Intelligent Speed Assist en Reversing Detection, maar ook een verbeterde impactbescherming voor zachte weggebruikers en motorrijders.

Luc Schets, die bij sectorfederatie Traxio verantwoordelijk is voor de divisie koetswerkbouw, ziet de sector zoeken naar oplossingen. “Nieuwe wetgeving brengt altijd uitdagingen met zich mee voor de sector. En nu de regelgeving rond uitstoot en ook de elektrificatie grotendeels verteerd zijn, roepen de nieuwe verplichte veiligheidssystemen in de praktijk vragen op. Vooral weten wat mag en wat niet mag is vaak moeilijk omwille van de lawine van regels. En het is ook een technologische uitdaging waarvoor kennis en ondersteuning van de constructeurs onontbeerlijk zijn.”

Gehomologeerd materiaal

De veiligheidssystemen zorgen ervoor dat een offerte maken voor ombouwers een stuk moeilijker wordt. Er moet immers van bij het begin met heel veel zaken rekening gehouden worden. “Vroeger was bijvoorbeeld een meubelbak plaatsen op een chassis-cabine een vrij eenvoudig bestek om uit te werken, maar vandaag moeten er extra sensoren en camerasystemen verplaatst of geplaatst worden en alle veiligheidssystemen ook opnieuw gekalibreerd worden, wat uiteraard een extra kost aan materiaal en uren met zich meebrengt. Bovendien moet al dat materiaal ook gehomologeerd zijn, waarbij het verkrijgbare aanbod in dit beginstadium nog beperkt is. En dat terwijl de klant wacht en wil zo snel mogelijk een voertuig wil dat compleet volgens de regels is opgebouwd.” zegt Luc Schets.

De basisvoertuigen worden af-fabriek uiteraard geleverd met de wettelijk verplichte technologieën aan boord, maar volgens Luc Schets is de grote bottleneck vandaag het aanbod van aangepaste camera’s en parkeersensoren. “Bij grotere ombouwtoepassingen wil de klant vaak sowieso een camera, waarbij er op het dashboard vaak ook een extra scherm geplaatst moet worden. Het geheel moet daarnaast ook geïntegreerd worden in de boordelektronica van het voertuig. Bij vrachtwagens is dat allemaal een minder groot probleem dan bij bestelwagens, omdat vrachtwagenconstructeurs nu eenmaal anders denken dan autobouwers die ook bestelwagens maken. Bij de Belgische invoerders zien we veel goede wil om hulp te bieden, maar internationaal is die inzet voor een klein land als België niet altijd even merkbaar.”

Communicatie en coördinatie

Om problemen vermijden is het belangrijk om van meet af aan te communiceren met alle partijen en dat ook gedurende elke fase van het proces vol te houden, van bestelling over transformatie tot homologatiekeuring. “Om daarvoor te zorgen, moet er nog meer dan nu ingezet worden op een gespecialiseerde opleiding voor bestelwagenverkopers. Over gewichten, versnellingsbak- en asverhoudingen, uitstootnormen en elektrificatie zijn gespecialiseerde verkopers ondertussen wel mee, maar dezelfde aandacht zou er ook moeten zijn voor de veiligheidssystemen. Een goede raad is om als klant van bij de bestelling helder en duidelijk te communiceren wat de plannen zijn met het voertuig, en de ombouwer van bij de start te betrekken in het proces,” aldus Schets.

De afgelopen jaren zetten zowat alle bestelwagenmerken in op een vlottere samenwerking met ombouwers, via een doorgedreven training, ondersteunend personeel bij de invoerder of een netwerk van gecertificeerde ombouwers met toegang tot extra technische info. Maar ook via technologie. “Constructeurs die een systeem aanbieden waarbij ombouwtoepassingen op een eenvoudige manier digitaal geïntegreerd kunnen worden, maken het de ombouwer en dus ook de klant een stuk makkelijker. Hoe dat in de toekomst zal verlopen met ‘software-defined vehicles’, is nog koffiedik kijken, maar ik veronderstel dat er bij die softwareplatformen op wielen rekening gehouden wordt met de ombouw noden.”

Strengere controles op komst

Of het in de praktijk eigenlijk allemaal zo nauw steekt? Daarover is Luc Schets duidelijk: loop de kantjes er niet af. “Uiteraard raden we aan om volgens de regels van de kunst te werken. Dat is vandaag al belangrijk, maar dat wordt het in de toekomst nog veel meer. Er hadden al veel meer controles moeten zijn op de weg, maar sinds de zesde staatshervorming en de verschuiving van die bevoegdheid naar de gewesten, is ons land wat achtergebleven op dat vlak. Nu is er een inhaalbeweging bezig, onder andere op het vlak van uitstoot, maar ook qua ladingzekerheid en veiligheid in het algemeen. Als ik bovendien de voorstellen zie van de Europese Commissie rond de toekomstige regels voor de technische keuring, zal er in functie van het inschrijvingsjaar ook meer nadruk liggen op de werking van de veiligheidssystemen. Het is dus belangrijk dat de plaatsing en afstelling perfect gebeuren om ervoor te zorgen dat voertuigen in de toekomst zonder zorgen blijven gebruikt kunnen worden,” besluit Luc Schets.