Brandstofkosten zijn nog steeds een van de grootste uitgaven in het wegtransport, zeker met de hoge energieprijzen. Vrachtwagenconstructeurs maakten de voorbije decennia hun voertuigen steeds zuiniger maar de technische winst wordt steeds kleiner. Voor transporteurs ligt de grootste besparingskans daarom niet uitsluitend bij de techniek, maar vooral bij het rijgedrag van chauffeurs. Met aangepast rijgedrag kan het brandstofverbruik met 10% dalen.

Hoewel al de recente technische innovaties bijdragen aan een lager verbruik, blijft het rijgedrag van de chauffeur de belangrijkste factor. Ecodriving — anticiperen, rustig optrekken, uitrollen en het verkeer correct inschatten — kan brandstofbesparingen van 10% of meer opleveren.

Het principe is eenvoudig: telkens wanneer een chauffeur moet remmen, gaat eerder verbruikte energie verloren. Ook snelheid speelt een cruciale rol. Omdat de luchtweerstand sterk toeneemt bij hogere snelheden, kan rijden aan 85 km/u in plaats van 90 km/u een besparing van 3 tot 8% opleveren. De beperkte tijdswinst van sneller rijden weegt daar meestal niet tegenop. Daarnaast blijft stationair draaien een onderschatte kostenpost. Eén uur stationair draaien verbruikt al snel 2 tot 3 liter diesel.

Via de verplichte code 95-opleiding hebben vrijwel alle vrachtwagenchauffeurs een cursus ecodriving gevolgd. Toch blijken de resultaten in de praktijk vaak tijdelijk. “Veel bedrijven halen minder uit ecodriving dan ze verwachten”, zegt David Punie, oprichter van D’ Advies. “Niet omdat de tips fout zijn, maar omdat ze te vaak als losse acties worden bekeken. Ecodriving is daar het beste voorbeeld van. Dat werkt. Absoluut. Maar zonder opvolging verdwijnt dat effect na een paar maanden. Dat zie ik keer op keer. Niet omdat chauffeurs het niet willen, maar omdat er niemand structureel opvolgt of bijstuurt.”

Structurele feedback

“Ik zie vaak dat bedrijven investeren in verschillende maatregelen – opleiding code 95, banden, aerodynamica – maar dat het geheel niet gestuurd wordt. Er wordt wel iets gedaan, maar niet opgevolgd, niet gemeten en niet bijgestuurd. Daardoor blijven resultaten tijdelijk of afhankelijk van individuele chauffeurs.”

“Wat voor mij het grootste verschil maakt, is net dat stuk dat vaak ontbreekt: een eenvoudig systeem waarin verbruik en rijgedrag opgevolgd worden, afwijkingen zichtbaar gemaakt worden en er gericht wordt bijgestuurd. Dat hoeft niet complex te zijn, maar zonder die stap blijven veel van de klassieke maatregelen onder hun potentieel.”
Ook Tom Van der Vliet, preventieadviseur en mentor-trainer bij Transport Van Dievel, onderstreept het belang van opvolging. “Op korte termijn blijven rijgedrag en snelheid de grootste hefbomen. Anticiperend rijden, beperkt remgebruik en een kruissnelheid rond 85 km/u geven het snelst meetbare resultaat. Daarnaast is opvolging via telematica essentieel om verbeteringen te verankeren. Zonder structurele feedback vallen resultaten vaak terug.”

Veel bedrijven investeren in ecodrivingtraining en zien aanvankelijk mooie resultaten. Zonder verdere begeleiding vervallen chauffeurs echter snel in oude gewoontes. De grootste besparing wordt meestal gerealiseerd in de eerste drie maanden na een opleiding. Na zes maanden zonder opvolging neemt het effect vaak sterk af. Continue coaching en monitoring zorgen daarentegen voor stabiele besparingen op lange termijn.

Bandenspanning

Naast rijgedrag blijven ook technische maatregelen relevant. Correct afgestelde dakspoilers, side skirts en cab extenders kunnen besparingen tot 10% opleveren. Low Rolling Resistance-banden (LRR) verminderen de weerstand tussen band en wegdek en zorgen voor een brandstofbesparing van 2 tot 5%. Ze zijn vooral geschikt voor snelwegtransport.

Ook de juiste bandenspanning blijft cruciaal. Onderspanning verhoogt niet alleen het brandstofverbruik, maar vergroot ook het risico op klapbanden. Verder helpt een goed onderhouden wagenpark om sluipverbruik te vermijden. Vuile luchtfilters, slecht werkende injectoren of problemen met nabehandelingssystemen kunnen het verbruik ongemerkt verhogen.

Ten slotte hebben ook operationele keuzes een directe impact. Route-optimalisatie en het vermijden van files verlagen niet alleen het brandstofverbruik, maar verhogen ook de productiviteit. Het beperken van lege kilometers en het verhogen van de beladingsgraad leveren eveneens directe winst op. Tegelijk moeten planners vermijden om te krappe tijdvensters op te leggen, want die zetten chauffeurs onder druk om sneller te rijden — met een hoger verbruik als gevolg.

Van Dievel test vinnen op trekker om luchtweerstand te verlagen

Bij snelwegtransport speelt aerodynamica een cruciale rol in het brandstofverbruik. Slimme aanpassingen aan trekkers en opleggers kunnen daarom aanzienlijke besparingen opleveren. Correct afgestelde dakspoilers, side skirts en cab extenders zorgen samen al voor een brandstofreductie van 3% tot 10%.

Transport Van Dievel experimenteert momenteel met een opvallende, nieuwe technologie. Samen met het Zwitserse ingenieursbedrijf TELP test het transportbedrijf kleine vinachtige structuren die op de trekker worden aangebracht. De zogenoemde TELP’s sturen de luchtstroom rond het voertuig op een gecontroleerde manier, geïnspireerd op de huidstructuur van een haai en de aerodynamische eigenschappen van een valk.

De kleine structuren moeten de luchtweerstand verminderen en zo het energieverbruik verlagen. Momenteel rijdt een Volvo FH van Transport Van Dievel met het systeem rond om praktijkgegevens te verzamelen. “We verzamelen data die het gemiddelde maandelijkse verbruik moeten aantonen”, zegt Tom Van der Vliet. “De belangrijkste vraag is of we effectief een significante daling in het verbruik zien. Als dat het geval is, denken we dat een uitrol van de TELP’s over de volledige vloot van Van Dievel interessant kan zijn — en liefst zo snel mogelijk.”

Tips voor een snelle impact (0–3 maanden zichtbaar)

1. Cruise control slimmer gebruiken (niet altijd aan)

Veel chauffeurs rijden continu op cruise control, maar:
• In licht heuvelachtig terrein → manueel licht lossen vóór helling ;
• Dat vermijdt “vol gas” acceleraties door de truck zelf.

Winst: +1 à 2% bovenop predictive cruise control

2. “Top Gear discipline” afdwingen

Rijden in de hoogste versnelling bij lage toeren (± 1.000–1.200 tpm)
• Zeker bij constante snelheid
• Vermijdt onnodig hoge toeren bij kleine versnellingen

Winst: 1–3%

3. Remgebruik analyseren (via CAN-bus / telematica)

Niet enkel verbruik meten, maar:
• Aantal remacties per 100 km
• Hard braking events

Minder remmen = minder verloren energie

4. Gebruik van retarder i.p.v. voetrem optimaliseren

• Retarder = gecontroleerd afremmen zonder energieverlies door schijven
• Minder slijtage + stabieler rijgedrag

Indirecte winst: lager verbruik + onderhoud

5. Bandentemperatuur & uitlijning check

Niet alleen spanning:
• Slechte uitlijning → constante weerstand
• Warme banden = vaak onderschat probleem

Winst: tot 1–2% + minder slijtage

6. Minimaliseer stilstand met draaiende motor bij pauzes

Naast stationair draaien:
• Ook tijdens wachttijden bij klanten kritisch bekijken
• Combineer met standairco / standkachel

Snelle winst zichtbaar in data

7. Realistische KPI’s (Key Performance Indicators) per chauffeur

Wat vaak ontbreekt:
• Chauffeurs onderling vergelijken (zelfde traject/type werk)
• “Best performer” zichtbaar maken

8. Ladingverdeling optimaliseren

Niet alleen gewicht, maar:
• Slechte verdeling → meer rolweerstand
• Meer correcties tijdens rijden

Winst: klein per rit, maar structureel merkbaar

9. Windbewust rijden

Zelden gebruikt, maar zeer relevant:

• Tegenwind → snelheid nog iets verlagen (bv. 85 km/u)
• Zijwind → stabieler rijden = minder correcties

Winst: 5–10% bij slechte omstandigheden